Pensylwania.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Pensylwania | |||||
|
|||||
| Przydomek: The Keystone State | |||||
| Dewiza: Virtue, Liberty and Independence | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Harrisburg | ||||
| Największe miasto | Filadelfia | ||||
| Gubernator | Ed Rendell | ||||
| Język urzędowy | angielski | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 33 miejscu 119 283 km² |
||||
| Populacja (2000) |
na 6 miejscu 12 281 054 |
||||
| Gęstość zaludnienia (2000) |
na 10 miejscu 105,80 /km² |
||||
Piramida wieku |
|||||
| Wejście do Unii • kolejność |
|||||
| Strefa czasowa | Eastern: UTC-5/-4 | ||||
| Szerokość geograficzna | 39°43'N - 42°N | ||||
| Długość geograficzna | 74°43'W - 80°31'W | ||||
| Szerokość Długość |
255 km 455 km |
||||
| ISO 3166-2 | US-PA | ||||
Pensylwania (ang. Pennsylvania) - stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy rzeką Delaware a jeziorem Erie.
Spis treści |
edytuj Historia
Pierwszymi osadnikami europejskimi na terenie obecnego stanu byli Szwedzi, którzy osiedlili się w 1643 roku. Niedługo potem kolonia przeszła pod władzę Holandii, a następnie Anglii.
Właściwym początkiem historii stanu Pensylwania było przyznanie 4 marca 1681 przez króla angielskiego Karola II prawa do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii dla Williama Penna. Penn, który był kwakrem, chciał założyć kolonię w Ameryce dla swoich współwierców, chcących uciec od prześladowań ich wiary w Anglii. Od jego imienia i łacińskiego słowa sylvania znaczącego lasy bierze się nazwa Pennsylvania czyli Lasy Penna.
Penn żył do 1718 i odegrał ogromną rolę w pierwszych dekadach istnienia kolonii, pomimo że był w Ameryce tylko w latach 1682–1684 i 1699–1701. Król dał mu prawie nieograniczoną władzę w nowej kolonii jako jej właścicielowi, ale Penn wprowadził oświecony system rządów demokratycznych i pełną wolność religii (kwakierska Pensylwania i katolicki Maryland były jedynymi koloniami z pełną wolnością wyznania). Dla porównania inne kolonie angielskie były w tym czasie zdominowane przez system arystokratyczny (w Wirginii) lub rządzone przez teokratów (w Nowej Anglii). Można stwierdzić, że Pensylwania była amerykańską kolebką idei, które w następnym stuleciu doprowadziły do stworzenia Konstytucji Stanów Zjednoczonych opartej na ideałach oświecenia, spisanej właśnie w Filadelfii w 1787 roku.
W 1755 roku większość ludności Pensylwanii stanowili Szkoci i Niemcy (łącznie 70%), Anglicy pozostawali w mniejszości (30%)[1].
edytuj Geografia
Na mapie Pensylwania ma kształt prostokąta. Jego południowo-wschodni róg prawie dotyka do Atlantyku w okolicach Filadelfii, a północno-zachodni dotyka jeziora Erie. Przez środek stanu przebiegają góry Appalachy. Rzeka Delaware tworzy wschodnią granicę stanu, pozostałe granice to prawie w całości proste linie wzdłuż równoleżnika 39°43′ N (tzw. Linia Masona-Dixona) na południu, 42° N na północy, i wzdłuż południka 80°31′ W na zachodzie (wyjątek to małe odchylenie od prostokąta przy jeziorze Erie). Główne skupiska ludności w stanie to obszar metropolitalny Filadelfii w południowo-wschodniej części stanu i obszar metropolitalny miasta Pittsburgh w zachodniej części stanu.
Przypisy
- ↑ J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 93.
edytuj Zobacz też
|
|||||||||||||