Marsz na Rzym.html



To jest artykuł z serii Faszyzm  p • d • e  Odmiany Faszyzm włoski Reksizm Falangizm Ustasze Faszyzm klerykalny Austrofaszyzm Żelazna Gwardia Strzałokrzyżowcy Reżim 4 sierpnia Brazylijski integralizm Faszyzm w historii Fascio Marsz na Rzym Włoska Republika Socjalna Faszyści Benito Mussolini Corneliu Zelea Codreanu Léon Degrelle Organizacje Partie i ugrupowania Tematy powiązane Korporacjonizm Narodowy syndykalizm Neofaszyzm Salut rzymski Nazizm

Marsz na Rzym - określenie faszystowskiego zamachu stanu w 1922 roku, w wyniku którego we Włoszech zdobył władzę Benito Mussolini.

edytuj Tło historyczne

Klęska państw centralnych w I wojnie światowej postawiła Włochy w obozie zwycięzców. Jednak olbrzymie poniesione straty – 650 000 zabitych, zrujnowana ekonomia, narastający kryzys społeczny, których nie rekompensowały warunki traktatu pokojowego (określane jako vittoria mutilata – kalekie zwycięstwo) powodowały poczucie krzywdy i radykalizację nastrojów.

W obliczu groźby rewolty komunistycznej Mussolini, stojący na czele ruchu faszystowskiego (fasci), jawił się jako mąż opatrznościowy. Umiarkowana lewica ceniła go za społeczny radykalizm. Nacjonalistom odpowiadały jego patriotyzm i militaryzm. Kościół i konserwatyści traktowali go jako mniejsze zło.

edytuj Przebieg zamachu

W październiku 1922 roku odbyło się w Neapolu zgromadzenie głównych sił faszystowskich. Mussolini, przemawiając do tłumów swych zwolenników na Piazza del Plebiscito i Teatrze San Carlo mówił: "Dążymy do rządzenia narodem... albo dadzą nam władzę, albo ją weźmiemy, zbiegając do Rzymu i chwytając za gardło nędzną klasę panujących polityków". Nastąpiła pełna mobilizacja dwustutysięcznych wówczas faszystowskich bojówek - Czarnych Koszul. Rozpoczął się "Marsz na Rzym". Sam Mussolini nie brał udziału w zamachu, ale pozostał w Mediolanie, czekając tam na jego rezultaty. Zbliżające się do stolicy oddziały Czarnych Koszul skłoniły do przygotowania dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego. Dekret ten nie został jednak wprowadzony w życie, ponieważ król Wiktor Emanuel III odmówił jego podpisania.

edytuj Skutki marszu na Rzym

• 29 października powiadomiono Mussoliniego o decyzji króla o powierzeniu mu funkcji premiera.
• przekształcenie Włoch w państwo autorytarne
• zlikwidowanie wszystkich partii poza faszystowską
• zniesienie wolności prasy
• terror wobec politycznych przeciwników Mussoliniego