Wikipedia:Uitgelicht.html

Protestliederen maken oorspronkelijk al eeuwen deel uit van folkmuziek. Muzikanten beklaagden zich over wat gevoeld werd als maatschappelijke of politieke misstanden, zoals de Britse overheersing van Ierland of een bepaalde oorlog. In de jaren '60 maakten hippies veel gebruik van protestliederen in hun rockmuziek. Zij zetten hiermee een trend in, waardoor er heden ten dage, vooral in de hiphop- en punkrock-scene, nog altijd veel muzikale protesten worden geuit. (Lees verder)

Aids is een syndroom dat veroorzaakt wordt door het Humane Immunodeficiency Virus (HIV). Zonder medische behandeling is aids meestal dodelijk. HIV kan overgedragen worden door onbeschermd seksueel contact of door andere manieren waarbij men met menselijke lichaamssappen in aanraking komt. Het virus tast de witte bloedcellen aan, die juist verantwoordelijk zijn voor het aanvallen van virussen en ander lichaamsvreemd materiaal. Hierdoor wordt de weerstand van de patiënt verminderd. Deze wordt meer ontvankelijk voor andere ziektes als longontsteking en bepaalde soorten kanker. Uiteindelijk zal de besmette persoon dan ook sterven aan een van deze ziektes, omdat het afweersysteem zodanig verzwakt is dat deze het niet meer kan bestrijden.

Op 1 december worden alle slachtoffers van Aids herdacht. (Lees verder)

Een dadel is de vrucht van de dadelpalm, een tweehuizige palm. Dadels groeien in trossen aan de vrouwelijke bomen. In de vruchten bevindt zich een harde pit. Ze worden in november en december geoogst. De teelt van dadels is zeer oud en is waarschijnlijk begonnen in het Midden-Oosten. Nog steeds worden ze vooral geteeld in Noord-Afrika en de Arabische landen, maar ook in Californië. Dadels worden vers of gedroogd gegeten. Lees verder

McLeod Ganj, ook bekend als Boven Dharamsala, is een voorstad van Dharamsala in het district Kangra in de Himachal Pradesh, India. Het is de woonplaats van de veertiende Dalai Lama, Tenzin Gyatso, sinds zijn vlucht in 1959 uit Tibet. Vanwege de grote populatie Tibetanen wordt het ook wel Little Lhasa genoemd en de regio overeenkomstig Little Tibet. Verder zijn er de Tibetaanse regering en parlement in ballingschap gevestigd. (Lees verder)

Abu Abdullah Mohammed ibn Batuta of Ibn Batuta (1304 – 1368 /1369) was een Berberse reiziger, afkomstig uit Tanger in het huidige Marokko. Hij stamt van de Berberse stam Luwata af. In 1325 vertrok hij om een bedevaart (hadj) naar Mekka te maken.

Ibn Batuta volgde de kust van Noord-Afrika tot aan Caïro en reisde daarna de Nijl op alvorens over te steken naar de Rode Zee en Mekka, waar hij echter wegens een opstand niet kon komen. Hij keerde terug naar Caïro en vertrok vandaar naar Damascus, waar hij de ramadan doorbracht. Hij bezocht Medina en Mekka en had daarmee zijn hadj volbracht. Hij keerde echter niet terug naar huis, maar bleef reizen. (Lees verder)

Giacomo Puccini is samen met Giuseppe Verdi de belangrijkste Italiaanse operacomponist van eind 19e - begin 20e eeuw. Van zijn hand zijn de bekende opera's La Bohème, Tosca en Madama Butterfly. Puccini was een verwoed roker van sigaren en overleed op 29 november 1924 aan complicaties van keelkanker. Zijn laatste opera, Turandot, liet hij onvoltooid na. In 1998 beleefde deze opera een bijzondere uitvoering in de Verboden Stad in Peking: tevoren had de Volksrepubliek China die steeds verboden.(Lees verder)

Baruch de Spinoza (1632-1677) was een van de rationalisten van de vroege moderne filosofie en daarmee een van de grondleggers van de moderne waarden en ook de bijbelkritiek. Vrijheid is volgens hem niet het vermogen om nee te zeggen tegen wat er met ons gebeurt, maar het vermogen ja te zeggen en volledig te begrijpen waarom dingen op een bepaalde manier gebeuren. (Lees verder)

Sea Shepherd is een milieuorganisatie die actie voert tegen de jacht op walvissen, zeehonden en andere zeedieren. De organisatie werd in 1977 opgericht door Paul Watson. Sea Shepherd staat er om bekend hardere middelen te gebruiken dan bijvoorbeeld Greenpeace, zo gaan ze het rammen van schepen niet uit de weg. Momenteel bestaat hun vloot uit drie schepen. (Lees verder)

Zonnevlekken zijn relatief donkere vlekken op het oppervlak van de zon. Het oppervlak van de zon vertoont geregeld donkere vlekken. De zonnevlekken hangen samen met koelere plekken op de zon. Hun aantal is een maat voor de activiteit van de zon: hoe meer er te zien zijn, hoe actiever de zon. Een actieve zon produceert korte explosies van energie waarbij geladen deeltjes vrijkomen. Als die deeltjes de aardatmosfeer binnendringen kunnen ze poollicht veroorzaken. De kans op poollicht is het grootst in jaren met veel zonne-activiteit. (Lees verder)

De Slag bij Westrozebeke werd op 27 november 1382 op de Goudberg bij Westrozebeke geleverd tussen een Vlaams leger onder leiding van Filips van Artevelde en Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, die na zijn nederlaag op het Beverhoutsveld de hulp van koning Karel VI van Frankrijk had ingeroepen. De Vlamingen werden verslagen. Filips van Artevelde sneuvelde en zijn lijk werd op een rad tentoongesteld. (Lees verder)

Sir Isaac Newton was een Brits natuurkundige, filosoof, wiskundige, astronoom, theoloog en alchemist. Newtons werk betekende een belangrijke aanzet tot de wetenschappelijke revolutie. Hij wordt dan ook algemeen erkend als één der zeer groten in de wetenschap, in dezelfde klasse als Archimedes en eigenlijk de belangrijkste natuurkundige tot Einstein. Bij de Newtonpendel is de derde wet van Newton in de praktijk te zien. Lees verder

Roodzwenkgras (Festuca rubra) is een vaste plant die behoort tot de grassenfamilie (Gramineae oftewel Poaceae: beide namen zijn toegestaan). Het wordt veel gebruikt voor de aanleg van gazons. Roodzwenkgras kan goed tegen schaduw en groeit goed op zowel kleigrond als op arme, droge zandgrond. Op kleigrond kan het gewoon struisgras verdringen. Roodzwenkgras bloeit in mei met een pluimvormige bloeiwijze. (Lees verder)

John Lennon was zanger en songwriter van de Britse popgroep 'The Beatles'. Hij was een belangrijke schakel in de hippiecultuur en het ontstaan van de huidige rockmuziek. In de jaren '60 werd Lennon tot spreekbuis van de tegencultuur, nadat The Beatles besloten hadden zich meer uit te spreken tegen onder andere de Vietnamoorlog. Op 8 december 1980 werd John Lennon vermoord door een ontspoorde fan. (Lees verder)

Suriname is een republiek aan de noordoostkust van Zuid-Amerika. Het grenst in het oosten aan Frans-Guyana, in het westen aan Guyana (voormalig Brits-Guiana), in het zuiden aan Brazilië en in het noorden aan de Atlantische Oceaan. Suriname heeft zowel met Guyana als met Frans-Guyana een grensgeschil. Het land is 163.820 km² groot en heeft een kustlijn van 386 km. Op 25 november 1975 werd Suriname onafhankelijk. (Lees verder)

De goniometrie of trigonometrie (Grieks: τρι, drie, γωνια, hoek en μετρεω/μετρειν, meten) is een tak van de meetkunde die zich bezig houdt met driehoeken en in het bijzonder de oorspronkelijk op driehoeken gebaseerde goniometrische functies zoals sinus (sin), cosinus (cos) en tangens (tan). Een goniometrische cirkel is een cirkel met straal 1 met als middelpunt de oorsprong van het assenstelsel. Een punt op die cirkel heeft de cosinus van de hoek als x-coördinaat en de sinus van de hoek als y-coördinaat. (Lees verder)

Fijnstof, ofwel in de lucht zwevende deeltjes kleiner dan 10 micrometer, maakt deel uit van de luchtvervuiling en heeft een ongunstig effect op de gezondheid.

Fijnstof bestaat uit deeltjes van verschillende grootte, herkomst en chemische samenstelling. Het dringt tot diep in de longen door en wordt beschouwd als bijzonder schadelijk. Onlangs bleek dat fijnstof op wereldschaal zonlicht onderschept (global dimming), zodat het gevolgen zou kunnen hebben voor het klimaat. (Lees verder)

Natrium is al lange tijd bekend als bestanddeel van allerlei scheikundige verbindingen. Tijdens de Middeleeuwen werden natriumhoudende verbindingen gebruikt als middel tegen hoofdpijn. Het duurde echter tot 1807 voordat Humphry Davy er voor het eerst in slaagde om met elektrolyse natrium te isoleren uit natriumhydroxide. De naam "Natrium" komt oorspronkelijk van het Egyptische natron (netjerj), wat zoiets als "natuurlijk zout" betekent. (Lees verder)

De abdij van Cluny was het invloedrijkste klooster van de Middeleeuwen. Het werd in 909 of 910 gesticht door Willem de Vrome. Uniek is dat Willem als stichter afzag van al zijn rechten, die hem volgens het toen populaire eigenkerkenwezen toevielen. Volgens de stichtingsoorkonde stond de abdij slechts onder de bescherming van de paus. Hierdoor kon Cluny op een verregaande autonomie rekenen. De Romana libertas, Romeinse vrijheid, gaf het klooster een groot prestige. Het succes van Cluny is ook te danken aan de grote figuren die er als abt fungeerden. Onder het abbatiaat van Odo werden honderden kloosters onder Cluny gesteld. Aan het begin van de 12e eeuw bestond de kring van Cluny, Ecclesia cluniacensis, uit meer dan duizend kloosters. Lees verder

Onder neogotiek wordt een 19e eeuwse stroming in de architectuur verstaan die zich geheel heeft laten inspireren door de middeleeuwse gotiek. De neogotiek ontstond in Engeland en was een reactie op de strakke, koele vormen van het classicisme met haar uitgesproken rationele karakter. De neogotiek vond haar oorsprong in de romantiek met haar belangstelling voor de middeleeuwen. (Lees verder)

De Faeröer vormt een West-Europese eilandengroep, gelegen in het midden van de driehoek Schotland-Noorwegen-IJsland en behorend tot het koninkrijk Denemarken. De naam Faeröer betekent 'schapeneilanden'. Er wonen ongeveer 45.000 mensen, van wie veel in de hoofdstad Tórshavn. De plaatselijke Noord-Germaanse dialecten, verwant aan het IJslands, vormen een aparte taal, gestandaardiseerd in het Faeröers. (Lees verder)